<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0"><channel><title>Q&#x259;dim Misir Mifologiyas&#x131; Latest Topics</title><link>https://forum.redgonrul.com/forum/10-q%C9%99dim-misir-mifologiyas%C4%B1/</link><description>Q&#x259;dim Misir Mifologiyas&#x131; Latest Topics</description><language>en</language><item><title>Hor (Horus) Tanr&#x131;s&#x131;</title><link>https://forum.redgonrul.com/topic/41-hor-horus-tanr%C4%B1s%C4%B1/</link><description><![CDATA[<p>
	<img alt="spacer.png" class="ipsImage" data-ratio="93.75" height="750" style="height:auto;" width="750" data-src="https://i.postimg.cc/wvqP2Txm/Zze3-N-t-Bkoc.jpg" src="https://forum.redgonrul.com/applications/core/interface/js/spacer.png" /><br />
	<br />
	Hor (Horus) Tanrısı: Qədim Misirin şahin başlı qəhrəmanı haqqında nə bilirik
</p>

<p>
	O kimdir?<br />
	Hor qədim mətnlərdə sadəcə bir ad deyil. O, qələbənin təcəssümü, nizamın qoruyucusu və xaosda işığın bələdçisidir. Onun enerjisinə toxunmağa hazırsınız? O zaman sizi oyadacaq 9 faktla tanış olun!
</p>

<p>
	1. Horun Gözü — qədim və müasir maqların talismanı<br />
	"Ucad", yaxud Horun Gözü, min illər boyunca misirliləri şərdən qoruyub. Onun hissələri — 1/2-dən 1/64-ə qədər olan hissələr — kainatın kodu kimi magiya və elmin kəsişməsidir. Misirlilər bu gözü taxıl ölçmələrində istifadə edir və ilahi qorumanı gündəlik həyatla birləşdirirdilər. Onu talisman kimi daşısanız daxili qaranlıq sizdən uzaq olacaq. Bu gün də həyat xaosunda aydınlıq axtaranlar bu simvoldan istifadə edirlər.
</p>

<p>
	2. Harpokrat — timsahlardan gizlədilən körpə Hor<br />
	Harpokrat, zəif və müdafiəsiz körpə Hor obrazıdır. İsid onu Setin qəzəbindən və timsahların dişlərindən qorumaq üçün bataqlıqlarda gizlədirdi. Anası sehrlər oxuyur və qamışdan sığınacaqlar düzəldirdi ki, o böyüyüb gələcək döyüşlərə hazır olsun. Bu mif gizli potensialın simvoludur — təhlükə kölgəsində yetişən gücdür. Onun dodaqlarına toxunan barmağı isə gizli müdrikliyi ifadə edir. Misirlilər bu obrazda ümid görürdülər: zəiflik belə böyüklüyün başlanğıcı ola bilər. Ellinistik dövrdə o, Sükut və Sirrin tanrısına çevrilmişdi.
</p>

<p>
	3. Komikslərdən əvvəlki superqəhrəman<br />
	Hor Setlə döyüşərək gözünü itirmişdi (həmin məşhur göz), lakin magiyanın gücü ilə onu yenidən qazandı. Bu döyüş qədim zamanların "blokbaster"i kimidir — qəhrəman qurban verərək qələbə qazanır. Mifə görə, Tot Horun gözünü hissələrdən toplayaraq onu bütövlüyün simvoluna çevirib. Bu sizə öz sınaqlarınızı xatırladırmı? Hor öyrədir ki, yıxıldıqdan sonra belə qalxmaq və daha güclü olmaq mümkündür.
</p>

<p>
	4. İki Hor — iki sirr<br />
	Horun iki forması var: Hor Böyük — kainatın şahin başlı qoruyucusu, qanadları ilə dünya üzərində süzür. Və Hor Kiçik — İsidin oğlu, atasının (Osiris) qisasını alan qəhrəman. Hor Böyük Günəş tanrısı Ra ilə əlaqələndirilirdi, Hor Kiçik isə yer üzündəki fironla. Bu ikili obraz ilahi və insanın necə bir-birinə qarışdığını göstərir. Zaman keçdikcə misirlilər bu iki obrazı birləşdirərək Edfu Horu (Behdetli Hor) — Günəş Diskini yaratdılar.
</p>

<p>
	5. Fironlar — yer üzündə Horun təcəssümü<br />
	Hər Misir hökmdarı "Canlı Hor" hesab olunurdu. Onlar Hordan güc alaraq ölkəni idarə edir və xalqı qoruyurdular. Bu titul inanca əsaslanırdı ki, tacqoyma zamanı Hor fironun bədəninə daxil olurdu. Lider olmaq istəyirsiniz? Şahin tanrısından öyrənin.
</p>

<p>
	6. Günəş və Ay — Horun gözləri<br />
	Horun gözləri gündüz və gecənin ritmlərini idarə edirdi. Kahinlər bunu kainatın nizami kimi qəbul edirdilər. Sağ gözü — Günəş — enerji və işıq saçırdı, sol gözü — Ay — sirr və şəfa gətirirdi. Hor bizə xatırladır ki, təbiətin dövrləri daxili harmoniyanın açarıdır.
</p>

<p>
	7. Şahin boşluq üzərində süzür<br />
	Horun obrazı aydın baxışın və yüksəkliklərin simvoludur. Qədim Misirdə qartallar və ya şahinlər tanrılarla əlaqənin rəmzi idi. Onların iti görmə qabiliyyəti Horun hədiyyəsi hesab olunurdu, uçuşu isə azadlığın simvolu idi. Hor bizə xırda şeylərdən uzaqlaşıb böyük məqsədlərə fokuslanmağı tövsiyə edir. Təsəvvür edin ki, o sizin üzərinizdə süzür və yol göstərir.
</p>

<p>
	8. Edfu məbədi daş stendlərlə onun qələbələrini danışır<br />
	Edfudakı məbədin qədim divarlarında Hor Seti — hipopotam şəklində təsvir edilən düşmənini nizə ilə deşir. Bu məkanın enerjisi hələ də yaşayır. Məbəd e.ə. 237-ci ildən bəri mövcuddur və hələ də "nəfəs alır". Hər il orada Horun qələbəsini canlandıran rituallar keçirilirdi. Bu gün də məbəd Hora aparan bir portal kimi qalır.
</p>

<p>
	9. Hor - Yeni Eranın Tanrısı kimi <br />
	XX-XXI əsrlərin mistik ənənələrində Hor Yeni Eranın — oyanış dövrünün simvoluna çevrilmişdir. Bu ideya Alister Krouli tərəfindən yazılmış "Qanun Kitabı"nda təsvir olunub. Onun qartal baxışı iradə gücünü və köhnə zəncirlərdən azadlığı təcəssüm etdirir. Hor bu obrazda artıq sadəcə qədim bir tanrı deyil, xaosdan keçərək özünü tanımağa çağıran arxetipdir. Yeni Eranın Horu bizə deyir: "Hər bir kişi və qadın bir ulduzdur".
</p>

<p>
	Hor bizə bu günki gündə nə üçün lazımdır?<br />
	O, hər bir insanın içində gizlənən gücün arxetipidir. Fironlar bu gücü özlərinə çağıraraq ölkəni idarə edirdilər. Siz də Horun enerjisini çağıraraq daxili xaosunuzu fəth edə bilərsiniz. Onun işığı sizin daxili kompasınızdır.
</p>
]]></description><guid isPermaLink="false">41</guid><pubDate>Sat, 22 Feb 2025 20:29:43 +0000</pubDate></item><item><title>Anubis: The Egyptian God of Death</title><link>https://forum.redgonrul.com/topic/34-anubis-the-egyptian-god-of-death/</link><description><![CDATA[<p>
	Few civilizations glorified the dead like the Ancient Egyptians. Kings were buried inside giant, stone pyramids. Mythical monuments were raised around their tombs, and rituals prepared their souls for a treacherous  journey into the afterlife, where a powerful god of death guarded the gates to a utopian sanctuary;  but who was the god of death in Ancient Egypt? And why was this ancient civilization so invested in the preservation of the dead?
</p>

<p>
	The Ancient Egyptians believed in the immortality of the soul. Its life on Earth was only a pitstop on its journey to a heavenly realm called the Field of Reeds. In the Field of Reeds, the souls of the deceased entered an everlasting paradise, free of sickness, disappointment, and death. According to paintings and engravings in Ancient Egyptian tombs, the Field of Reeds was a haven of agriculture.
</p>

<p>
	Through its heavenly gates, the souls of the dead walked along the banks of the Nile, slept peacefully under the branches of shady trees, and reaped the rewards of their lives on Earth. Similar to Judeo-Christian conceptions of Heaven, the Field of Reeds was a peaceful utopia reserved for the good, and the pure of heart. Before anyone could enter the Field of Reeds, souls traveled from their tombs into the afterlife.<br />
	Most souls traversed the treacherous halls of the underworld on foot; but many kings and pharaohs  arrived on handcrafted ships, mimicking the sun god Ra, who sailed into  the underworld each time the sun set. Each soul—workers and pharaohs alike—gathered  in the Hall of Truth, where they were judged by the lord of the underworld, the god of death. One by one, the god of death placed their hearts on a golden scale and weighed the goodness of each soul against a white feather of truth. If the soul’s heart was heavier than the feather of truth, it fell to the floor, where it was devoured by a god with the head of a crocodile. If its heart was consumed by the crocodile god, the soul ceased to exist.
</p>

<p>
	<img alt="spacer.png" class="ipsImage" data-ratio="58.50" height="531" style="height:auto;" width="1000" data-src="https://i.postimg.cc/hGCskvwQ/anubis-heiroglyphic-featured.png" src="https://forum.redgonrul.com/applications/core/interface/js/spacer.png" />
</p>

<p>
	<br />
	If its heart was lighter than the white feather of truth, the god of death conferred with his council of judges. If the lord and his council  believed the soul to be honest and good, the lord of the underworld welcomed the pure of heart into the Field of Reeds. There, the souls of the pure would live and prosper for the rest of time. As lord of the underworld and guardian of the Field of Reeds, the god of death played a critical role in the immortality of ancient Egyptian souls. 
</p>

<p>
	 <br />
	Few deities in the Egyptian pantheon rivaled the god of death in power or popularity; but who was the god of death in Ancient Egypt? And where did he come from? From the onset of the First Dynasty to the Fall of the New Kingdom, ancient Egyptians constructed elaborate resting places to honor and protect their dead. To the ancient Egyptians, the desecration of one’s body was considered a fate worse than death. If the body was destroyed, the soul was denied entry into the afterlife, never to enter the Field of Reeds. Many burial sites, however, were plundered by grave robbers, especially the tombs of the rich and powerful. Most kings and queens were buried with treasures from their lives, which would aid them in their journey to the underworld. Unfortunately, their prized possessions attracted the wrong kind of attention. Around 2600 B.C.E., ancient Egyptians began carving black jackals into the walls of their tombs to scare away grave robbers.<br />
	These intimidating animals were discovered in predynastic mud-brick tombs, towering pyramids, and golden sarcophagi; but why did the ancient Egyptians associate black jackals with death and the afterlife? Jackals, or wild dogs, were ferocious scavengers that roamed the Nile Delta. In the early days of Ancient Egypt, starving jackals dug up the bodies of the deceased, destroying ancient burial sites. <br />
	To ward off these desert gravediggers, the ancient Egyptians made offerings to a jackal-headed god of death called Anubis, or "Anpu" in Ancient Egyptian. His power and influence quickly spread throughout the ancient world. For hundreds of years, Anubis served as protector of departed souls, guardian of cemeteries, and immortal judge presiding over the afterlife.
</p>

<p>
	<br />
	At the tail-end of the Old Kingdom, however, Anubis underwent a profound metamorphosis, which began with the discovery of mummification. In the world today, the Ancient Egyptians are most famous for two things: the Pyramids of Giza and the mummies inside them. Ancient Egyptians carefully embalmed dead bodies to protect them from damage and decay, further displaying their respect for the dead. Mummification was revered as a sacred right passed down by the gods. According to myth, it was invented by Anubis to preserve the body of a god-pharaoh named Osiris. In one of Ancient Egypt’s most famous myths, Osiris was murdered by the jealous god Seth, lord of war, storms, and chaos.<br />
	Osiris was tricked into an affair with Seth’s wife, the goddess Nephthys, and their union bore a child. When Seth discovered the affair, the lord of war flew into a rage. He split Osiris’s body into pieces, locked him  inside a box, and threw him into the Nile River. Osiris’s remains were recovered by his wife, Isis. She was desperate to revive her husband, so she brought the god-pharaoh’s remains  to Anubis, who brought Osiris back to life.  <br />
	Resurrected and empowered, Osiris descended into the underworld, where he became the god, ruler, and judge of the dead. Over time, Osiris replaced Anubis as the Ancient Egyptian god of death. Anubis, once the undisputed lord of the underworld, was dethroned, but the jackal god remained a powerful member of the Ancient Egyptian pantheon.
</p>

<p>
	  <br />
	Anubis acted as the right-hand of Osiris and served as the conductor of souls. When a soul awakened in its tomb and read the hieroglyphics etched into the walls, it was Anubis who cared for them and guided them into the sunset. It was Anubis who ushered each soul into the Hall of Truth to weigh their hearts on a golden scale. Once the god of death, now the conductor of souls, Anubis was  a leader, an artist, and a caretaker. How does Anubis compare to death deities from other cultures and religions? In Greek mythology, Hades, the banished son  of Kronos, tormented the wicked in a shadowy realm full of monsters and phantoms.
</p>

<p>
	<br />
	In Judeo-Christian scripture, the Devil and his demons ruled over a fiery wasteland, where evil souls were punished for eternity. Anubis, on the other hand, did not torment or punish the souls of the deceased. The afterlife was not a flaming wasteland or a shadowy realm of suffering and punishment. While Ancient Egyptian folklore is rife with vengeance and ferocity, their rich mythology reveals, above all else, justice, preservation, and respect for the  dead. No deity encapsulates those values better than the conductor of souls, the first lord of  the underworld, the jackal-headed god: Anubis.
</p>
]]></description><guid isPermaLink="false">34</guid><pubDate>Tue, 09 Jul 2024 07:29:38 +0000</pubDate></item><item><title>&#x201C;Qoy, el&#x259; olsun!&#x201D;, yoxsa Amon allah&#x131;&#x2026;</title><link>https://forum.redgonrul.com/topic/32-%E2%80%9Cqoy-el%C9%99-olsun%E2%80%9D-yoxsa-amon-allah%C4%B1%E2%80%A6/</link><description><![CDATA[<div style="background-color:#ffffff;border:0px;color:#000000;font-size:17px;padding:0px 30px 40px 0px;vertical-align:baseline;">
	<div style="border:0px;font-size:18px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
		<div style="border:0px;font-size:18px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			<a href="https://www.facebook.com/sharer.php?u=https%3A%2F%2Flibre.az%2Fqoy-el%25c9%2599-olsun-yoxsa-amon-allahi%2F" rel="external nofollow" style="background-color:transparent;border:0px;color:inherit;font-size:18px;padding:0px;text-align:center;vertical-align:baseline;"><i></i></a><a href="https://twitter.com/intent/tweet?text=%E2%80%9CQoy%2C+el%C9%99+olsun%21%E2%80%9D%2C+yoxsa+Amon+allah%C4%B1%E2%80%A6&amp;url=https%3A%2F%2Flibre.az%2Fqoy-el%25c9%2599-olsun-yoxsa-amon-allahi%2F&amp;via=Libre.az" rel="external nofollow" style="background-color:transparent;border:0px;color:inherit;font-size:18px;padding:0px;text-align:center;vertical-align:baseline;"><i></i></a><a rel="" style="background-color:transparent;border:0px;color:inherit;font-size:18px;padding:0px;text-align:center;vertical-align:baseline;"><i></i></a><a href="https://t.me/share/?url=https%3A%2F%2Flibre.az%2Fqoy-el%25c9%2599-olsun-yoxsa-amon-allahi%2F&amp;text=%E2%80%9CQoy%2C+el%C9%99+olsun%21%E2%80%9D%2C+yoxsa+Amon+allah%C4%B1%E2%80%A6" rel="external nofollow" style="background-color:transparent;border:0px;color:inherit;font-size:18px;padding:0px;text-align:center;vertical-align:baseline;"><i></i></a>“Olmayacaq duaya amin demə!”
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:18px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			(Anonim xalq deyimi)
		</div>
	</div>
</div>

<div style="background-color:#ffffff;border:0px;color:#000000;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
	<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Vərdişdir ki, duaların, müsbət diləklərin və xahişlərin ardında; dinləyənlər, həmsöhbətlər həmişə böyük bir ‘AMİN!’ ifadəsi ilə cavab verirlər.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			AMİN; Arami və ibrani dillərində bu ifadəyə – “Elə olsun!” – məzmununda bir məna yüklənir. Halbuki, hər şey göründüyü kimi deyil. “Amon”, “Amen’ ya da “Amin” sözləri arasındakı bu maraqlı bənzərlik elə asanca diqqətdən qaçmamalıdır.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Türkcəyə ərəbcədən keçən söz “elə olsun, Allah qəbul etsin” kimi mənalarda istifadə edilir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			“Amin”in sami mənşəli bir söz olduğunu düşünənlər yazının davamında sözcüyün mənşəyinin haradan gəldiyini öyrənincə çaşacaqdır. Kökü “əmin, möhkəm, sabit” kimi mənalara gəlir və “etibarlı (adam)” mənasındakı “əmin” sözcüyü ilə də qohumdur. Yunanca Köhnə Əhddə ümumiyyətlə “elə olsun” mənasında istifadə edilərkən, ingiliscə Tövratda “qətiliklə, həqiqətən də” mənasında istifadə edilir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Bu ifadə bəzi din fəlsəfəçiləri (teosofistlər), Afrika mərkəzli (Afrosentrik) tarix teoristlərinin və gnostiklərin arasında məşhur olan bir düşüncədir. Onlar sözün “tanrıların kralı” olaraq bilinən Antik Misir tanrısı Amonun (Amen) adından gəldiyini düşünürlər. Bununla birlikdə ibranicə söz ‘aleph’ (Amen) ilə başlarkən, Misircə olanı söz isə ‘yodh’ (Yamen) ilə başlayır.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Antik Misirdə dua edənlər, duaların sonunda tanrının qəbulu üçün Amonun adıyla (Amen olaraq təkamülləşir) cümləni, duanı bitirirlərmiş.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Əhli Sünnə oxunan duaların sonunda həmişə “amin” deyər. Səbəb isə Məhəmməd Peyğəmbərin, namazda Fatihə Surəsinin oxunması bitdikdən sonra “amin” deyilməsini əmr etməsidir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Belə ki, “İmam, Fatihəni tamamlayıb amin dedikdən sonra siz də ”Amin” deyin. Kimin bu sırada “Amin” deməsi mələklərin o anda “Amin” deyişi ilə eyni ana rast gəlsə keçmiş günahları bağışlanar. ” (Müslim, K. Salat, 72; Əbu Davud, Salat, 167-168; Tirmizi, Mevakittü’s-Salat, 116).
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Həmçinin bənzər hədis Əbu Hüreyyədən belə köçürülər:  Məhəmməd peyğəmbər “İmam “Amin” dedikdən sonra siz də “Amin” deyin, çünki bir kimsə mələklərlə eyni anda amin desə, bütün keçmiş günahları bağışlanılar,” demişdir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Buna qarşı Anadolu şiələri; oxunan duanın sonunda “ya Allah, Allah” deyərlər ya da Şiə – Bektaşi  – Mevləvi təriqət məktəbi oxunan duaların sonunda ‘Allah eyvallah!’ və ya yalnız ‘eyvallah!’ deyə cavab verərlər. “Eyvallah” Ərəbcə ( iy-vallah) –  “Vallah elədir”, “Allah bilər” kimi mənalardadır.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Anadolu xalq təsəvvüfündə isə təvəkkül ifadə edən bir ifadədir. “Xeyr də olsa, şər də olsa hər gələn Ondandır. O, ( Hua; Allahı işarələr.) ” mənasını ehtiva edir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			“Eyvallah”  ifadəsi ayrıca Türkcədə bu mənalarda da  istifadə edilməkdədir:
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			1- Biri bir şey ikram edincə, “təşəkkür edirəm” mənasında, “Eyvallah” deyir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			2- Ayrılıb gedərkən, “xudahafiz” mənasında “Eyvallah” deyilir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			3- Birinə kömək edərsinizmi deyə soruşduqda, “bəli” mənasında “Eyvallah” da işlədilir.
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			 
		</div>

		<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				İfadənin etimoloji mənşəyi
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				“Amin” sözünün kökü, Nişanyanın “Türkcə etimoloji lüğəti”nə görə, ərəbcə ilə yəhudicə ortaq olmaqla birlikdə, yəhudicə “āmīn” dua sözü olaraq da istifadə edilir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Başqa tərəfədən baxsaq, Osmanlı lüğətində “āmīn” sözünün açıqlaması belə verilməkdədir:
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				“Ya Rəbbi! Elə olsun, qəbul et! (tərcüməsində olub, duanın sonunda deyilir). İncildə iki yerdə bu haqda danışılır. Tövratda da var. Yəhudicə və süryanicədə də vardır. “Həqiqət, çox doğru, tamam” mənasındadır.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Aydın olduğu kimi, söz yəhudiləri Misirdən çıxaran Musa peyğəmbərin ənənəsindən gəlmiş və bu ənənə yəhudilikdən sonra müsəlmanlıqda da yaxşıca kök salaraq “Amin!” formasında qalmışdır. Ayrıca kişilərin hətta qızların sünnət edilmə ənənəsi də Musa peyğəmbərdən, Antik Misirdən qalaraq bugünümüzə kimi gəlib çıxıb.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				İlk təktanrılı məşhur din, Antik Misirdə meydana gəlmişdir. Bu tək tanrılı inancın memarı IV Amenhotep olan firondur<i>.</i><span> </span>On səkkizinci sülalədə hökm sürən Amenhotep  (“etibarlı”, “razı salınar” mənasındadır. Özü ‘Əmin olunan natiq’, ‘sözlərinə güvənilən elçi’ olaraq xarakterizə edilir) öz dövründə məşhur bir şəkildə mənimsədiyi inanc, ilk tək tanrılı böyük kumulatif inanc kimi xarakterizə edə bilərik. Amon hər dua və diləyin arxasında öz adının deyilməsini də şərt qoymuşdu. Yəni bu dinin mənsubları AMON dəyincə; ‘mən razı oldum’, ‘mən güvəndim, mən əmin oldum’ demək istəyirlər və bu ifadələr axtardığımızı hansısa bir şəkildə təsdiq edir. Ən böyük məbədləri isə Thebe (Teb) məbədidir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Bu dövrün baş rahibi  I Tutmosisin (Moses, Musa)  III Amonhotepin əmi oğlusu Musa peyğəmbər olduğu da izah edilir.</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Səmavi dinlər, təktanrılı dinlər olaraq bilinir. Səmavi dinlərin qabaqcılı olaraq da İbrahim qəbul edilmişdir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Gəlin, bir balaca tarixə səyahət edək. Özünüzü Misirdəsiniz kimi təsəvür edin, bərəkətli Nilin torpaqlarında, fironlar dövründəyik. Misirin inanclarında bir çox tanrıya inanılır. Zaman-zaman bu tanrılardan biri önə keçərdi. Realda siyasi güc və o gücün bağlı olduğu tanrı zamanca əhəmiyyət qazanar və ya itirərdi. Qısacası, güclünün tanrısı  güclü olardı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Amon, arvadı Mut və oğulları Xensu (Khensu) Theban qəbiləsinin müqəddəs insanları idi. Miladdan əvvəl 1550-1070 illərdə Thebenin Misirin paytaxtı olduğu dövrdə var olub. Amon ya da Amenin Misirdə əhəmiyyəti getdikcə artır və Amon sonunda Misirin baş Tanrısı və ya ” tanrıların kralı” olur. Adı da “Amen Ra” ya da “Amon Ra” olaraq dəyişir. Yəhudilərin o bölgədə kölə olaraq yaşadığı və 400 il davam etdiyi təxmin edilən dövrdə “Amen” sözcüyünün əvvəl yəhudi dilinə, oradan da digər dillərə girmiş olduğu şübhə doğurmur.  Bu söz Quranda yoxdur və islama girişi isə Məhəmməd peyğəmbərin ölümündən sonra, təxminən 200-300 il sonra yazılan hədis kitablarıdandır.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Müqəddəs sayılan kitabda ən köhnə istifadələrdə söz “başqa bir natiqin sözlərini təsdiqləmək, eyni fikirdə olduğunu ifadə etmək” üçün istifadə edilirdi. Rəsmi andlarda vurğulamaq məqsədi ilə bəzən təkrarlanırdı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				İsa peyğəmbərin İncilindəki rəsmi ifadələrinin girişlərində istifadə edilən təkli və ya çoxlu formadakı “amin”lərin, yəhudilikdəki istifadəsiylə bilavasitə paralelliyi var. Bu öncül aminlər İsa tərəfindən deyiləcək ifadələrin doğru və qəti olduğunu bildirirdi. Bu növdəki aminlər sinoptik İncillərdə (Matta, Markos və Luka) 52 dəfə, Yuhanna İncilində 25 dəfə keçər.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Yəhudilərdə duadan sonra “amen” dəmə ənənəsi antik çağlardan qalmaqdadır. Yəhudilikdə məbəddə camaat tərəfindən doksoloji (tanrını tərifləyici sözlərlə ifadə etmək) sonunda və ya din adamının etdiyi bir duanın ardından “amen” deyilməsinə m.ö. IV əsrdə də rast gəlinir. “Amen” anlayışının bu ayinsal istifadəsi sonradan xristianlığa keçmişdir. Xristian əzizlərindən şəhid Justinusun (b.e. II əsri) ifadə etdiyinə görə “amin”in istifadəsinə Efkaristiya ayinindən başlandı və zamanla baptizm mərasimində də istifadə edildi.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				“Amen”in, şükrdən və ya duadan sonra (içdən və ya səsli olaraq) deyilməsi ənənəsi, sözün danışmadan sonra deyilənləri təsdiqləmək məqsədiylə istifadəsindən törəmişdir. Bu şəkildəki istifadə Zəburda və Yeni Əhddə olduqca məşhurdur.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Xristianlıqda bütün dualar “amin” ilə bitir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				İslamda “amin”in istifadəsi nisbətən daha az olmaqla birlikdə, “Fatihə surəsi” hər oxunduğunda “amin” ilə bitir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Tarixi mənşə</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Belə bir mühitdə Thebae (Teb) şəhəri əhəmiyyət qazanmış və buradakı Amon məbədi görkəminə görkəm qatmışdır. Amon rahibləri imtiyazlı sinfi meydana gətirirdi. Tanrının evi sayılan məbədlərdə vəzifə yerinə yetirən ruhanilər sinfinin zənginliyinə deyiləcək söz yox idi. III Ramzes dönəmində Amonun mal varlığı 235.000 hektar torpaq, 81.000 kölə, dirilərə bərabər rəftar görən 5.000 heykəl və 421.000 baş heyvan olaraq qeydə alınmışdır.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Gündəlik dini mərasimlərdə Tanrını yedirtmək, tualetini etdirmək, geydirmək kimi işlər görərdilər. İnanca görə, firon tanrı qanı daşıyardı. Buna görə də müqəddəs qan pozulmasın deyə, fironlar çox vaxt öz bacıları ilə (insest) evlənərdilər.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Maraqlıdır, eyni ənənə Antik yunan Ptolomeylər sülaləsi dövründə də olmuşdur. Beləcə bütün Kleopatralar qardaşları ilə evlənmişlər. İndiki vaxtda da soylu (zadəgan) ailələr arasında evliliklərin olması səbəbi də bənzər səbəblərdir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Yenə inanca görə, “Tanrı göydən yerə enmiş və kralı şəxsən özü yer üzündəki anasına doğuzdurdurmuşdur”, yəni bir simvolik Tanrı ilə evlənməsi (tarixdə buna bənzər işarələrin təkrar istifadə edildiyini görürük. Ən yaxşı bilinənlərdən biri bakirə Məryəmin etdiyi doğumdur. İkincisi isə Brahmanın Şivadan doğumudur) olmuşdur.  Yaşadığı müddətdə özü tanrı Horus ilə bərabər tutulardı və bu sifətlə inanılardı. Ölümündən sonra isə ‘Kənar Dünya Tanrısı’ olan tanrı Osirislə bərabər tutularaq yenə inanmaya davam edərdi. Qısaca söyləsək, Misirdə bəziləri daha təsirli rollara sahib olmaqla birlikdə bir çox tanrıya tapınma ənənəsi vardı ancaq hər dövr Tanrıların bəziləri digərlərinə nəzərən bir az daha önə çıxardı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				E.ə. 1375-ci il, XVIII Sülalə dövründəyik. Atası III Amenhotepdən sonra Misir taxtına oturan oğulu IV Amenhotep (IV Amenophis deyə də bilinər) oldu. O, da öz növbəsində  yeni bir təcürbəni həyata keçirməyə başladı. Bu Tək Tanrıcılıq idi. Misirdə tək tanrıçılıq inancını qurmağa çalışan IV Amenhotep başa keçdiyində artıq Misir sivilizasiyası dönüş nöqtəsinə gəlmişdi və ən parlaq dövrlərini yaşamaqda idi. Bir çox sivilizasiyada olduğu kimi burada da bəzi mövzularda korlanmalar, xalqın məmnuniyyətsizliyi üzə çıxmağa başlamışdı. Firon sülaləsinin qurucusu Menesin zamanından bəri təxminən 4000 il keçmiş idi. Anadolu torpaqlarına qədər sərhədləri genişlənmişdi. Atası III Amonhotep də müvəffəqiyyətli bir firon olmuşdu. Parlaq bir həyatı olmuşdu. İri quruluşlu güclü bir idi. Xalq tərəfindən sevilər, sayılardı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				IV. Amonhotep isə taxta keçdiyində çox gənc idi. Bəzi qaynaqlar 11 yaşında olduğunu yazır. Döyüşlər və siyasi tənzimləmələrlə keçən bir həyatdan sonra yaşlanmış olan ata III Amonhotep və oğul IV Amonhotepdən ətraf hökmdarlar da daxil hər kəs kömək istəməkdə idi. Ənənəyə görə, yeni firon bu kömək istəklərinə cavab verəcəkdi, orduların başına keçəcək, siyasi tənzimləmələrlə məşğul olacaq və Misirin güclü mövqeyini davam etdirəcəkdi. Halbuki IV Amonhotep heç də gözlənildiyi kimi davranmadı. Onu ordular və ya siyasət deyil, inanc, din, ilahiyyat, fəlsəfə mövzuları maraqlandırırdı. Bu çox gənc firon anası kraliça Tiy və arvadı Nefirtitinin təsiri altında idi. Buna görə qadın tərəfindən istiqamətləndirilməklə şəkillənirdi. Söz mövzusu iki qadın və baxıcısının əri olan rahib yeni fironun ən yaxın ətrafını və təsirlənmə çevrəsini meydana gətirirdi. Ölkədə ruhanilər sinfi inanılmaz səlahiyyətlərlə təchiz edilmiş olaraq tanrı adına xalqı istismar və idarə etməyə çalışırdı. Yeni firon isə incə duyğularla yetişdirilmişdi, sənətə düşkün idi, din və inanc mövzularında davamlı məlumatlanmaqla zamanını keçirmişdi, bir komandir, imperator olmaqdan çox, xalqa sevgiylə yaxınlaşmaq istəyən, incə düşüncəli bir idarəçi olmağı istəyirdi. Bu vaxt özü dinlə məşğul olarkən, imtiyazlı sinifdə nüfuz döyüşləri başlamışdı. Bir-birlərini yeyirdilər. Bütün ölkə “sən-mən” döyüşünə dönüşmüşdü. Ölkədə fırtına buludları gəzirdi. Misirin ən güclü quruluşları olan dinlə dövlətin arası açılmışdı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Misirlilər dinlərinə düşkün olmaqla bilinirlər. Dinlərindəki tanrı sayı da xeyli qabarıq idi. İnsan-heyvan qarışığı tanrılarla, yer və göy tanrılarına da inanırdılar. Zamanla yeni tanrılar da yaradılır, dərhal din bazarına dürtülürdü. Xalqın inancını istismar etmək bir qazanc qapısı olmuşdu. Artıq iş elə bir hal almışdı ki, misirlilər zaman-zaman tanrı sayını endirmə gərəyini belə düşünmüşdülər. Belə hallarda, eyni tanrının dəyişik adlar daşıdığını bildirərək, ədədi azaltmağa çalışırdılar. Belə izdihamlı bir tanrı birliyi, əlbəttə, başsız ola bilməzdi.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Bu müqəddəs kəslərin başçılığı da günəş tanrısı Raya verilmişdi. Ranın məbədi deltadakı Heliopolis ( yunanca “Günəş şəhəri”) şəhəri idi. Göylərin hakimi Ra mövsümləri nizamlayır, qaranlığı və işığı yaradardı. Misirlilər fironların Ranın oğlu olduğunu qəbul edirdilər. Ancaq zamanla, Ranın din aləmində tək başına sürdüyü səltənət, bölgələr arası bəzi küsəyənliklərə səbəb olmağa başladı. Ayrıca Heliopolis rahibləri əks halda gözdən düşəcək, güclərini itirəcək olduqlarını anlamışlardı. Nəticədə, Ranın güclü adının yanına, bir başqa tanrı adı da əlavə olunmasına qərar verildi. Thebes şəhəri kiçik bir şəhərkən əhəmiyyətsiz bir tanrı olan Amon üçün burada kiçik bir məbəd vardı. Zamanla şəhər böyüdü, məbəd əhəmiyyət qazandı. Thebes şəhərinin hakimiyyəti qüvvətləndikcə Amon da qüvvət qazandı. Hələ Thebes şəhəri əhəmiyyət qazanıb paytaxt da olunca məbəd və tanrı Amonun əhəmiyyəti daha da əhəmiyyət qazandı və artıq baş tanrı mövqeyinə keçdi. Bu dövrdə Heliopolis rahibləri onu doğan Günəş tanrısı Ra ilə bərabər tutma hiyləgərliyini göstərmiş və imtiyazlarını qaçırmamaq istəmişlər. Beləcə, bu dövrdə baş tanrı Amon-Ra adıyla xatırlanmışdır. Ancaq “sən-mən” döyüşləri sürürdü. Amonun yüksəlişi hələ IV Amonhotep başa keçmədiyi dövrə rast gəlir. Bu dövrdə Misir bir çox döyüşə də girmişdi. Döyüşlərin çox olduğu və qalibiyyətlərin alındığı bu dövrdə, bütün qalibiyyətlərin səbəbi Amon olaraq düşünülurdü və qənimətlərin ən böyük payı ona ayrılardı. Beləcə, Amon rahibləri fövqəladə zənginliklərinə çatdılar. Fəaliyyətləri böyük idi. Belə ki, fironun adı da ‘Amon məmnundur’ mənasını daşıyan Amonhotep şəklində verilmişdi. Ancaq bizim gənc firon bu vəziyyətdən heç məmnun deyildi. Onun din anlayışıyla bu olub bitənlər heç uyğun gəlmirdi. Ona görə Günəş bütün yaranmanın qaynağı idi. Günəşin simvolu başqa heç bir şeylə birləşdirilməməli və bərabər tutulmamalı idi. Buna görə Günəş yumrusunu işarələyən və günəşin izlədiyi yol mənalarını verən Aton adının mənimsənməsini istədi. Səltənətinin dördüncü ilində paytaxtdan ayrıldı. Orta Misirdə, Günəş yumrusunun üfüqü mənasını verən və bu günki adı Tel -əl-Amarna olan<span> </span><em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Akhet-Aton</em><span> </span>adlı yeni bir şəhər qurdu.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Primitiv cəmiyyət inanclarında bir şeyin adı, təsviri özündən belə əhəmiyyətlidir. Bu səbəbdən tanrıların adlarının da cadulu bir əhəmiyyəti vardır. Necə ki, Misirdə Amon adı belə bir əhəmiyyətə sahib olmaqda idi. Rahiblər hər yerə Amonun adını yazdırmışdılar. Qayalarda, təpələrdə onun adı yazılı idi. Amenhotepdən sonra gələn firon isə əvvəlcə hər yandan Amonun adını sildirməklə məşğul oldu. O biri Tanrıların adlarını  sildirmədi, amma onlara inanılmasını qadağan etdi.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Öz adını da “Atonun ruhu” ya da “Atonun ehtişamı” mənasını verən şəkildə “Akhenaton” olaraq dəyişdirdi. Firon Akhenaton xalqı öyrətmək və düşüncəsini yerləşdirmək üçün Tanrı Atona ilahilər yazdı. Bu ilahilər Tanrının tək olduğunu işləməkdə idi. O da Aton ilə işarələnirdi. Düşüncə dənizində bir inqilab edirdi.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				İndi də<span> </span><em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Enis Akdağ</em>dan bir Akhenaton ilahi – şeirinə nəzər salaq;
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">“…Tanrı uludur, birdir, təkdir.</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Ondan başqası yoxdur.</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Bir dənədir.</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Odur, hər varlığı yaradan….”</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Xeyr, xeyr bu yazdıqlarım Azan deyil, Misir hökmdarı (fironu) Akhenatonun (Amenofis’ en) yazdığı bir, ilahidir şeirdir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				İlahi – şeir belə davam edir:
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">“…Bir ruhdur Tanrı, görünməyən bir ruh,</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Və başlanğıcda vardı Tanrı,</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Tək varlıq idi o,</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Heç bir şey yoxkən o vardı.</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Hər şeyi o yaratdı,</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Əzəldən bəri davam edən varlığı,</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Əbədiyyətə qədər sürəcək,</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">Gizlidir Tanrı, kimsə görməmişdir onu,</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				<em style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">İnsanlara və yaratdıqlarına sirr qalar hər vaxt…”</em>
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Tək tanrılı dinlərin gerçək qurucusu Amenofis, hər duanın sonunda öz adının ; “Amen!” deyilməsi təlimatını vermiş və tətbiq olunmuşdur.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Əvvəl Tövrata oradan da İslamiyyətdə keçən “amin” də oradan gəlir.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Demək ki, “Amen!” sözcüyünün mənşəyi köhnə Misir dili olan Qipti dilindəndir (Kopt). O dövrdə qıtlıq səbəbiylə Misirə köç etmiş olan yəhudilər də o zamanki Misir ənənəsinə uyğun gələrək belə söyləməyə başlamışlar.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Gənc firon, özündən əvvəlki fironların gerçəküstü şəkil edilməsi yolundakı qaydalarını dəyişdirmiş, həqiqətə dönüşməsini dəstəkləmişdi. Öz portretlərinin də özü nəyə bənzəyirsə elə edilməsini istəmişdi. Kraliça Nefirtiti çox cazibədar bir qadın idi, şəxsiyyəti ilə də daim ərinin fikirlərinə dəstək olmuşdu. Akhenatonla xoşbəxt bir ailə həyatı sürməkdə idi.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Bütün bunlar olub bitərkən, mühafizəkarlar, ənənəçilər hər sahədə beləcə meydana gəlmiş olan inqilabı xoşlamamışdılar. Ruhanilər mənfəətlərinə toxunan, imtiyazlarının əlindən alan bu ictimai dəyişimi qəbul etmirdilər. Akhenaton isə öz inancını qoruya bilmək və yerləşdirə bilmək üçün ruhanilər sinfi ilə mübarizə edirdi. Ancaq Akhenaton iyirmi doqquz yaşında, e.ə.1358-ci ildə ölər-ölməz mürtəcenin reaksiyası başladı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Qarşı inqilab başladığında mumiyası hələ məzarına qoyulmamışdı. Oğlu olmadığından hökmdarlıq böyük qızının əri Sahareyə qaldı, ancaq qısa bir müddət sonra taxtdan endirildi. Hökmdarın böyük kürəkəni ancaq bir il səltənət sürdü; kiçik kürəkəni Amon dininin rahiblərinə boyun əydi. Bunlardan yalnız baş rahib peyğəmbər Musa (Tutmosis) müqavimət göstərdi və Köhnə Misiri tərk etmək məcburiyyətində qaldı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Bu yeni inancın əleyhdarları  rahiblərlə əməkdaşlıq edərək, kiçik kürəkəni taxtdan endirdi və yerinə iqtidara keçdi. Amarnanı tərk edib Thebaeyə getdi və Tutankhaton adını, Tutankhamon olaraq dəyişdirdi.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Akhenatonun qızıldan mumiyası da Thebesdə kralı tərəfindən Tiyin məzarına qoyuldu, mumiya 1907-ci ildə bir ingilis arxeoloq qrupu tərəfindən tapıldı.
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				 
			</div>

			<div style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Tutankamonun yerinə keçən Horemheb, rahiblərin oyuncağı olan bir əsgər idi. Məbədləri yıxdırdı, Aton adını sildirib hər yerə Amon adını yenidən yazdırırdı.
			</div>

			<p style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Ərəbcədən “Amin” sözü 3 hərfli (elif-mim-nun) “amana” sözündən formalaşıb, ibrani köklərə gedib çıxır və eyni mənanı daşıyır. İslamda “amin” sözü dua edəndən sonra səslənir və Quranda heç bir yerdə işlədilməyib. Ancaq “əlif-lam-mim” və “əlif-lam-ra” ilə başlayan ayələrin hamısı qədim yəhudi hekayələri ilə bağlıdır. “Əlif-Lam-Mim” (Bəqərə, Əl-i İmran, Ankebut, Rum, Lokman, Secde); “Əlif Lam-Ra” (Yunus, Hud, Yusuf, İbrahim, Hicr)…
			</p>

			<p style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
				Gördüyünüz bu surələrdə İncildən,Tövratdan, Musadan, İbrahimdən, firondan və s. daha çox danışılır. Həmçinin ərəb dilinin özündə də Ra hərfi – günəş mənasını verir. (Amen Ra – Günəş allahı).
			</p>
		</div>

		<p style="border:0px;font-size:17px;padding:0px;vertical-align:baseline;">
			Məhəmməd peyğəmbərin də qəbul etdiyi “Əl-İlah” da (sonradan dəyişilərək Al-lah kimi deyilməsi) Ay tanrısı sayılır. Quranda günəş tanrısı olan “amin”dən söhbət açılmır, yalnız ay tanrısı sayılan “əl-ilah”dan daha çox danışır.
		</p>
	</div>
</div>
]]></description><guid isPermaLink="false">32</guid><pubDate>Mon, 08 Jul 2024 11:13:38 +0000</pubDate></item></channel></rss>
